Ik ben je ff helemaal zat (waar zit de rek er dan nog in....)


Mijn client kwam tamelijk geagiteerd binnen, het stoom nog uit de oren. Zijn partner, tevens zakenpartner, had een beslissing achter zijn rug om genomen die tegen zijn zin in ging. Hoe kon zij dit nu toch doen?! Wat heb ik toch aan haar?! Ze hadden er vervolgens flinke woorden over gekregen. Situaties waarin we ons ergeren, komen we dagelijks tegen. U ergert u vast wel eens aan uw collega, compagnon, partner of een vriend(in). Tijd om er eens een artikel aan te wijden over waar die ergernissen vandaan komen, hoe u de brug naar de ander weer kunt slaan, en hoe dit gevoel in slechts 1 uitgebreide brainspottingsessie volledig kon veranderen.

'if you spot it you got it'

Kent u deze uitdrukking? In het kort komt het hier op neer: als u zich ergert aan iemand dan is het zeer waarschijnlijk dat u:

  1. Zelf die eigenschap heeft maar dat niet van uzelf wilt toegeven (het ontkendedeel)
  2. Zelf heimelijk zou willen doen wat de ander doet, maar uzelf daarvoor niet de ruimte geeft (het verborgen/verloren deel)
  3. Onbewust herinnerd wordt aan het gedrag van uzelf onder omstandigheden die pijn hebben gedaan, waarna u (onbewust) heeft vastbesloten voortaan anders te zijn (het verdrongen deel)


Ofwel als u een bepaalde eigenschap bij iemand ziet (if you spot it), dan is deze op de een of andere manier bij uzelf ook aanwezig (you got it).

In het begin van de sessie hebben we wat gepraat over een mogelijke redenen waarom zijn partner die beslissing had genomen. Hij was niet in zo'n begripsvolle modus. Al een tijdje niet. Zij was vaak te passief en nonchalant, miste de pit. Toen ik met hem over het voorval doorpraatte, werd duidelijk dat hij het incident tamelijk persoonlijk opvatte: hij had in feite het gevoel dat hoe hij zich over dit incident voelde voor haar niet belangrijk was. Haar reactie vond hij nonchalant en die ergerde hem mateloos.
Vanwege de effectiviteit van Brainspotting, vroeg ik hem of hij bereid was om met Brainspotting te onderzoeken wat hem zo raakte. Hij wilde er zeker niet aan dat "if you spot it, you got it" ook op hem van toepassing zou kunnen zijn. Nee, zijn partner had toch echt een probleem.
Het is uiteindelijk een bijzondere sessie geworden die veel voor hem en daarmee zijn relatie heeft veranderd.

De gecoachte ondernemer

Ik krijg trouwens geregeld ondernemers op gesprek die samen met hun partner een eigen zaak hebben. De gehele dag met elkaar optrekken heeft zo z'n uitdagingen. Zakelijke coaching en relatiecoaching lopen vaak dan helemaal door elkaar heen en het is daarom fijn om dan ook beide in huis te hebben. Dat is het voordeel als je zelf ook al jaren een eigen bedrijf hebt.

De brainspot voor ergernis

Bij Brainspotting is een van de dingen die je met de cliënt doet, is om hem het punt in zijn/haar visuele veld te laten bepalen waar de lading het sterkste aanvoelt ('activatiepunt'). Een andere variant is om het punt op te zoeken dat hoort bij het plaats in het lichaam waar iemand zich juist kalm en rustig voelt (de 'resource-spot'). Ik verwachtte dat het wel eens wat heftige zaken zou kunnen oproepen, dus koos ik voor de laatste variant.

Wilt u overigens meer weten over Brainspotting is en of dit wellicht ook iets voor u kan zijn, lees dan mijn artikel over Brainspotting.

Terwijl hij naar dat punt keek, kwamen er spontaan herinneringen naar boven aan recente aanvaringen tussen hem en zijn partner. Toen zijn brein deze had verwerkt, kwamen herinneringen uit zijn jeugd naar boven. Behalve dat hij verdriet voelde, vertelde hij over een situatie waarin hij zich als kleine jongen weerloos, krachteloos voelde en waarin hij in zijn ogen slap reageerde op zijn strenge moeder. Hij was ook boos op dat jongetje. Stom dat hij dit allemaal liet gebeuren.

Vrede sluiten met jezelf

Langzamerhand realiseerde hij zich dat de bevriezing die hij toen ervoer, voortkwam uit de noodzaak te overleven in omstandigheden, waarin hij niets anders kon dan bevriezen en passief blijven. 
Na wat heen en weer gepraat, lukte het hem om compassie te voelen voor dat kleine jongetje. Hij kon het kleine jongetje als het ware vergeven. Dit soort acties blijken vaak essentieel te zijn voor veranderingen.

Hoe meer vrede we met onszelf en onze schaduwkanten kunnen sluiten des te meer regie we krijgen over ons leven.

Het verdrongen deel en de innerlijke beslissing

Toen hij zijn moeder voor zich zag, liet ik hem pijnlijke gevoelens en verlangens naar zijn moeder verwoorden. Zich kwetsbaar opstellen was voor hem moeilijk. Hij besefte dat wat hij ook in feite probeerde, boos worden, aardig doen, hij zich in wezen altijd alleen voelde. Hij voelde in feite dat hij er voor zijn moeder er niet toe deed. 
Hij besefte ineens dat hij als reactie op die pijnlijke waarheid de beslissing had genomen om nooit meer zwak te zijn. Sterker nog, hij zou zich er met hand en tand tegen verzetten. Ze kon daarom ook zo gemakkelijk getriggerd worden als mensen of collega's niet in beweging kwamen. 
Echter, de pijn van "je-doet-er-niet-toe", was er toen al. Boos worden, met een sterke lading (ook wel 'valse macht' genoemd) is in wezen geen oplossing om die pijn weg te werken. Het is een vluchtmechanisme om pijn niet te hoeven voelen.

Hij besefte dat zijn partner door haar gedrag op dat pijnpunt van "je doet er niet toe" had gedrukt. Die pijn was al bekend in zijn systeem en triggerde zijn beschermingsmechanisme. Hij kon beter leren zeggen wat hem pijn deed, dan 'acting out' te gaan in zijn boosheid ("Als je dat zo doet heb ik het gevoel dat je wat ik me hierover vind niet belangrijk is"). Wilt u meer weten over hoe u op dat persoonlijk niveau kunt communiceren lees dan het artikel: "Kan mijn gevoel voor mijn partner weer terugkomen?"

Zelfde pijn, tegenovergestelde overleveingsmechanisme

In een eerdere Brainspottingsessie had ik haar trouwens ook gezien. Zij was in haar jeugd tot dezelfde conclusie gekomen: het gevoel er niet ertoe doen, zich alleen voelen. Dat had haar ertoe gebracht om als strategie te gaan 'pleasen' (valse hoop) om juist niet te gaan vechten.
Valse hoop en valse macht gaan altijd een relatie met elkaar aan of zoeken elkaar op.
Door de sessie doorzag hij dat als hij naar zijn partner keek, hij in wezen in de spiegel keek naar zijn jongere zelf. Zijn partner deed hem vaak herinneren aan het jongetje dat hij zelf ook ooit was geweest: bevroren, krachteloos, machteloos. Vóór de sessie wilde hij daar niet mee geconfronteerd worden. Na de sessie voelde hij mildheid. If you spot it, you got it (somewhere). En zo had hij het nooit bekeken.

Je zoekt je eigen pijn op

Deze sessie bevestigde overigens weer eens een oud adagium uit de Imagotherapie (Harville Hendrix): "partners trekken elkaar aan op dezelfde jeugdissues". En dat geldt ook voor veel zakenpartners die geen relatie met elkaar hebben. Hij had immers dezelfde boodschap in zijn jeugd gekregen als zijn partner. Hij was echter de chimpansee geworden en zij de schildpad maar zij hadden een gemeenschappelijke jeugdwond ("Je doet er niet toe"). Dit inzicht gaf de opstap naar een nieuwe verbinding. Als u hierover meer wilt weten dan wordt u dan de Nederlandse vertaling van het boek van Harville Hendrix: "Getting the love you want". Zie ook het artikel: "Ben ik een chimpansee of een schildpad?
Zo ziet u dat ook bij zakelijke conflicten de principes van de relatietherapie erg effectief werken.

Leer de pijn voelen

We doen er alles om ons niet (opnieuw) alleen te voelen. Vaak hebben we niet door hoezeer we pijnvermijdend zijn. We storten ons op werk, hobby's of gebruiken pijnverdovende activiteiten zoals surfen op internet, TV-kijken of drinken. Meestal we niet door dat onze overlevingsmechanismen ons ook verhinderen om echt met mensen in verbinding te gaan. Om de ander met mildheid en nieuwsgierigheid tegemoet te blijven treden.

Het is gemakkelijker om snel een oordeel klaar te hebben. Dan hoeven we verder niet meer na te denken. Die ander is gewoon stom. Als we wel onze eigen pijn durven te voelen en meer gaan herkennen hoe 'ontaard' we vaak zelf zijn, kunnen we voorbij het overlevingsmechanisme van de ander kijken en hem/haar ontmoeten daar waar hij werkelijk is; gesteld dat die ander dat natuurlijk zelf ook wil.

We lijken als mensen meer op elkaar dan we willen

Mijn cliënt realiseerde zich dat hij in feite tegen zijn partner kon zeggen: we lijken eigenlijk op elkaar. We delen in feite dezelfde pijnpunten. Dit is de eerste stap op weg om patronen te gaan doorbreken. U kunt zich voorstellen dat het met elkaar in verbinding gaan vanuit de kwetsbare kant natuurlijk veel meer kans op verandering geeft dan al dat gepush en getrek.

Als ze dat niet zelf kunnen, kan relatiecoaching met 'Het Bezoek' ze helpen om dat niveau wel te bereiken. Veel zakelijke klanten willen geen relatiecoaching. Dan kan de training Persoonlijke Effectiviteit & Communicatie een uitkomst bieden.

Tijdens de training Persoonlijke Effectiviteit leert u zichzelf flink beter kennen. U leert spelenderwijs hoe u effectiever met uzelf en anderen kunt omgaan. U wordt zich tijdens trainingsdagen bewuster van de effecten van uw gedrag. De training zit vervolgens vol met coachingsmomenten, waarin ook gekeken wordt naar de achtergrond van uw gedrag. U krijgt tips aangereikt die u vervolgens kunt toepassen. Deelnemers met een overreactie (zoals vaak boos-worden), leren van mensen met een onderreactie (bevriezen) en visa versa. Menige relatie is door deze training zowel zakelijk als prive sterk verbeterd.

Het ontkende en verloren/verborgen deel bewust gemaakt

Maar er was meer. Tijdens de Brainspottingsessie realiseerde mijn cliënt zich ook dat de negatieve eigenschappen van zijn moeder die hem juist zo pijn hadden gedaan, ook in hemzelf aanwezig waren. Daar wilde hij in eerste instantie niets van weten, maar na de Brainspottingsessies moest hij toegeven dat hij ze toch ook had: "if you spot, you got it". 
Terwijl hij naar de brainspot staarde kwam deze bewustwording er steeds meer. Daardoor kon hij uiteindelijk meer regie  over zijn gedrag nemen. Immers als zijn partner tot dan toe een toespelling over dat gedrag van hem maakte, werd hij daar kwaad over. Nu voelde hij dat hij haar hierin meer gelijk zal moeten en kunnen geven.

Tijdens de sessie besefte hij bovendien dat hij weliswaar het altijd nodig had gevonden alert, krachtig en strijdbaar te zijn, maar dat hij toch ook iets van zijn partner iets kon leren. Zijn partner confronteerde hem met het deel wat als latente behoefte wel bij hem aanwezig was: namelijk dat de veer niet altijd zo gespannen hoeft te staan. Het deel dat hij in zijn opvoeding had verloren was het vermogen om zaken los te laten, te kunnen ontspannen, etc.

Een nieuwe mogelijkheid tot verbinding

Mijn cliënt was tamelijk onder de indruk van de sessie omdat hij in zo'n korte tijd de grondoorzaak van zijn ergernis had ervaren. In korte tijd had hij zicht gekregen op zijn overlevingsmechanismen en had hij een nauwkeuriger beeld van wie hij zelf was. Juist daardoor kon hij met mildheid en nieuwsgierigheid in gesprek met zijn partner gaan. Hij voelde zich ook opgelucht, alsof er iets was verwerkt.

De kracht van Brainspotting

Ik was zelf ook blij met de sessie. In korte tijd waren we met Brainspotting gekomen op belangrijke oude pijnpunten uit zijn leven en kon ik hem helpen met het verwerken hiervan. Het heerlijke van Brainspotting is dat ik het allemaal niet verzin wat er moet gebeuren, omdat het brein het materiaal zelf naar boven haalt. Uiteraardmoet je als coach wel zo af en toe de juiste vragen weten te stellen.

Waarom ergert u zich eigenlijk?

U, uw vrienden, uw compagnons, uw collega's ergeren zich allemaal wel eens. Juist in zulke situaties zou u zichzelf de vraag eens moeten stellen: waar komt eigenlijk die ergernis vandaan?
In dit artikel heb ik geprobeerd aan de hand van een voorbeeld duidelijk te maken, dat ervaringen uit uw verleden hieraan te grondslag liggen. Hierdoor kunt u op constructievere wijze met anderen in gesprek gaan over het effect dat zij op u hebben.

Door met pijnlijke ervaringen aan de slag te gaan, krijgt u ook steeds meer grip op uw eigen heftigheid. Iets dus wat u kunt leren. Waarschijnlijk komt u ook dan tot de conclusie: if you spot it, you got it, in welke manier dan ook. En dan kan heel ontnuchterend zijn.


Deel dit artikel met anderen

Het Bezoek van Hans 't Hart