Hoewel je weet dat het gezegde niet voor niets is “it takes two to tango”
kan het in je relatie soms voelen alsof jij de enige bent die echt aan het werk is.
Alsof de ander gewoon niet z’n best doet.
De kans is groot dat jullie gevangen zitten in de strijd tussen de chimpansee en de schildpad.
De geboorte van de chimpansee en de schildpad
De chimpansee en de schildpad staan symbool voor gedrag dat je al in je kindertijd hebt geleerd.
De schildpad trekt zich terug
Stel je voor dat je drie jaar oud bent.
Hoe ziet jouw wereld er dan uit?
Heel simpel: de wereld draait om jou.
Je loopt de woonkamer binnen waar een verjaardag is.
En in plaats van de aandacht die je verwacht… ziet niemand je echt.
Geen enkel kind van drie denkt dan bewust:
“Dit doet pijn, laat ik mezelf troosten in een hoekje.”
Maar dat is wél wat er gebeurt.
Je trekt je terug. Je maakt jezelf klein.
Dit is de schildpad.De schildpad heeft geleerd: als het pijn doet, trek ik me terug.
De chimpansee eist zijn aandacht op
Er zijn ook kinderen die iets anders doen.
Die trekken als het ware hun clownspak aan.
Of eisen simpelweg de aandacht op.
Zij leren: als het pijn doet, ga ik naar buiten.
Ik maak lawaai.
Ik zorg dat ik gezien word.
Dit is de chimpansee.
Jong geleerd, oud gedaan
Wat werkt als je drie bent…
werkt vaak nog steeds als je veertig, vijftig of zestig bent.
Gedrag dat je ooit hebt ontwikkeld om te overleven,
neem je onbewust mee je volwassen leven in.
In je werk.
En misschien nog wel sterker: in je relatie.
Het drama: schildpadden voelen zich aangetrokken tot chimpansees
En hier begint de echte spanning. Een schildpad voelt zich vaak aangetrokken tot een chimpansee.
Niet alleen in relaties, maar ook in vriendschappen en zakelijke verbindingen.
Waarom? Omdat jullie allebei verlangen naar veiligheid en verbinding.
Alleen… jullie manier is totaal anders.
Onder druk trekt de schildpad zich terug.
En wordt de chimpansee juist expressiever.
Het spanningsveld in jullie relatie
Stel: jij bent de chimpansee.
Je voelt dat er iets speelt en zegt:
“We moeten praten.”
Maar de lading in jouw stem…
maakt dat de schildpad zich juist terugtrekt.
Die voelt spanning.
Druk.
En kruipt in zijn schild.
Wat doe jij dan?
Je gaat kloppen.
Je gaat harder.
Je gaat trekken.
Want voor jou voelt geen contact als doodgaan.
Maar hoe harder jij gaat…
hoe verder de ander zich terugtrekt.
Totdat de schildpad het zat is…
en ineens bijt.
En dat doet pijn.
Misschien herken je dat moment wel.
Dat je denkt: waar kwam dit ineens vandaan?
Expressief versus isolerend
Voor de schildpad voelt jouw gedrag overweldigend.
Te veel. Te intens.
Voor jou voelt de ander juist afstandelijk.
Koud. Onbereikbaar.
En allebei hebben jullie het gevoel:
“Ik doe toch zó mijn best?”
Maar je bereikt elkaar niet.
Omdat jullie een andere taal spreken.
Dezelfde behoefte, een andere taal van liefde
Jullie verlangen allebei naar liefde en verbinding.
Maar de manier waarop… verschilt.
Misschien wil jij praten.
En wil de ander juist rust.
Misschien wil jij nabijheid.
En heeft de ander ruimte nodig om zich veilig te voelen.
De sleutel zit niet in harder je best doen.
De sleutel zit in leren begrijpen:
wat heeft de ander écht nodig om zich veilig en geliefd te voelen?
De ander echt leren zien
Misschien zeg je wel eens:
“Ik heb alles gedaan om deze relatie te redden.”
En ik geloof je.
Maar de pijn zit vaak hier:
je hebt alles gedaan… op jouw manier.
Niet per se op de manier die de ander nodig had.
Echte verandering begint op het moment dat je niet alleen jezelf begrijpt…
maar ook leert voelen wat er in de ander gebeurt.
Patronen doorbreken vraagt moed
Een relatie is zelden zwart-wit.
Soms wisselen rollen.
Soms lijken jullie op elkaar.
Maar wat altijd blijft:
jullie hebben allebei iets te kiezen.
Het moeilijkste wat er is?
Je partner ontmoeten waar hij of zij is.
Niet waar jij vindt dat hij of zij moet zijn.
Dat vraagt iets van je.
Acceptatie.
Openheid.
En de bereidheid om anders te kijken.
Als je dat doet…
ontstaat er ruimte.
En in die ruimte kan iets nieuws groeien.
Geen strijd.
Maar verbinding.
Geen trekken en terugtrekken.
Maar elkaar werkelijk ontmoeten.